Yargıtay HGK’dan Kritik Ayrım: “Doğacak Alacak” Müzekkere ile Haczedilemez

İcra ve İflas Hukuku uygulamasında alacaklıların sıklıkla başvurduğu “kurumlara haciz yazısı yazma” yönteminde yapılan usul hatası, sıra cetvelindeki önceliği yaktı. Yargıtay HGK, 01.10.2025 tarihli kararıyla, beklenen (müstakbel) alacakların haczi için İİK 89. madde prosedürünün zorunlu olduğunu vurguladı.

Olay: KDV İadesi İçin Yanlış Yöntem Seçildi

Somut uyuşmazlıkta, bir alacaklı borçlunun vergi dairesinden alacağı KDV iadeleri üzerine haciz koymak istedi. İcra dosyası üzerinden Vergi Dairesine İİK’nın 78. maddesi kapsamında standart bir haciz müzekkeresi gönderildi. Yazıda “borçlunun doğmuş ve doğacak tüm istihkak ve KDV iadesi alacaklarına haciz konulması” talep edildi.

Ancak müzekkerenin kuruma ulaştığı tarihte borçlunun henüz tahakkuk etmiş bir KDV iadesi alacağı bulunmuyordu. Alacak daha sonraki bir tarihte doğdu. Sıra cetveli yapılırken, bu alacaklı “Benim haciz tarihim eski” diyerek parayı almak istedi ancak diğer alacaklılar duruma itiraz etti.

HGK: “Müzekkere Anlık Durumu Kapsar, Geleceği Değil”

Dosyayı inceleyen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (2025/590 K.), yerel mahkemenin kararını bozarak şu teknik ayrıma dikkat çekti:

1. Haciz İhbarnamesi (İİK 89): Borçlunun üçüncü kişideki mevcut alacaklarının yanı sıra, borç bitene kadar doğacak olan müstakbel alacakları da kapsar.
2. Haciz Müzekkeresi (İİK 78): İİK 88. madde uyarınca menkul haczi hükmündedir. Yalnızca müzekkerenin tebliğ edildiği anda fiilen mevcut olan alacakları yakalar.

“Yazıya ‘Doğacak’ İbaresi Eklemek Kurtarmaz”

Kararın en çarpıcı noktası ise icra müdürlüklerindeki yaygın uygulamaya yönelik oldu. Yüksek Mahkeme; müzekkereye “doğacak alacaklar” ibaresinin yazılmasının hukuki niteliği değiştirmeyeceğini belirtti. Müzekkere tebliğ edildiğinde ortada bir alacak yoksa haciz işlemi gerçekleşmemiş sayılır; müzekkerenin etkisi o an ile sınırlıdır ve geleceğe yürümez.

Sonuç: Sıra Cetveli İptal Edildi

Olayda KDV iadesi alacağı, haciz müzekkeresi tebliğ edildikten sonra doğduğu için, müzekkere ile konulan haciz geçersiz sayıldı. İİK 89 prosedürünü işletmeyen alacaklı, “Haczi ben daha önce koydum” iddiasını kaybederek sıra cetvelindeki yerini yitirdi.

Karar Künyesi

• Mahkeme: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (HGK)
• Tarih: 01.10.2025
• Esas No: 2024/6-437
• Karar No: 2025/590
• Konu: Müstakbel Alacakların Haczi / İİK 78 ve 89 Ayrımı / KDV İadesi Haczi

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun (HGK) son kararı ışığında, uygulamada en çok karıştırılan iki kurumun (Haciz Müzekkeresi vs. Haciz İhbarnamesi) teknik karşılaştırmasını ve sıra cetveline itiraz yollarını aşağıda detaylıca hazırladım.

1. Haciz Müzekkeresi (İİK m.78) ile Haciz İhbarnamesi (İİK m.89) Farkları

HGK kararında da belirtildiği üzere, bu iki işlem aynı sonucu hedeflese de (üçüncü kişi elindeki malı/parayı haczetmek), hukuki nitelikleri ve sonuçları tamamen farklıdır.

*Not: Maaş hacizleri İİK 355. maddeye göre yazılsa da niteliği gereği işleyecek ayları kapsadığından İİK 89 mantığına benzer sürekli bir kesinti yaratır; ancak teknik olarak İİK 89 prosedürü (1-2-3 ihbarname) uygulanmaz.

2. Sıra Cetveline İtiraz ve Şikayet Süreleri

Hacizler konuldu, paralar tahsil edildi ancak para tüm alacaklılara yetmediği için İcra Müdürü bir Sıra Cetveli yaptı. Bu cetvele karşı başvurulacak iki temel yol ve süreleri şunlardır:

A) Sıra Cetveline Şikayet (Usul Yönünden)

Alacaklı, kendi sırasına, diğer alacaklının sırasına veya hukuksal nitelendirmeye (örneğin; “bu alacak imtiyazlı değildir”, “ilk haciz benimdir”) itiraz ediyorsa bu yola başvurur.

• Görevli Mahkeme: İcra Hukuk Mahkemesi.
• Süre: Sıra cetvelinin tebliğinden itibaren 7 gündür.
• Konu: Sadece icra hukuku kurallarına aykırılık (Haciz tarihinin yanlış yazılması, 100. madde malumatının hatalı olması, vekalet ücreti hesap hatası vb.).
• Sonuç: Şikayet kabul edilirse sıra cetveli iptal edilir, İcra Müdürü yeniden cetvel düzenler.

B) Sıra Cetveline İtiraz Davası (Esas Yönünden)

Alacaklı, listedeki diğer bir alacaklının alacağının gerçekte olmadığını, muvazaalı (danışıklı) olduğunu veya miktarının şişirildiğini iddia ediyorsa bu yola başvurur.

• Görevli Mahkeme: Genel Mahkemeler (Asliye Hukuk veya Asliye Ticaret Mahkemesi).
• Süre: Sıra cetvelinin tebliğinden itibaren 7 gündür.
• Konu: Maddi hukuk anlamında alacağın varlığı ve miktarı. (Örn: “Borçlu, arkadaşına sahte senet verip beni geçmeye çalışıyor.”)
• Önemli Detay: Eğer davacı davayı kazanırsa, davalıya (sahte alacaklıya) ayrılan paydan, önce davacı alacağını alır; artan para olursa davalıya veya sıradaki diğerlerine verilir.

Özetle:

• Kuruma “Haciz yazısı” yazarken: Alacak ileride doğacaksa (hak ediş vb.) mutlaka İİK 89 prosedürünü işletin.
• Sıra cetveli geldiğinde: Sadece sıralama hatası varsa İcra Mahkemesine, alacağın kendisine (sahteliğine) itiraz edecekseniz Genel Mahkemeye 7 gün içinde gidin.

Kararın Özeti:

Haciz ihbarnamesi ile borçlunun borçlusu konumundaki üçüncü kişinin elinde o anda bulunan mal, alacak ve diğer hakların haczedilmesi mümkün olduğu gibi, borcun tamamen ödenmesine kadar geçecek sürede üçüncü kişi nezdinde oluşacak alacakların da haczine olanak tanınmıştır, ancak üçüncü kişilerdeki hak ve alacakların haczedilmesine ilişkin İİK’nın 89. maddesinde düzenlenen yola başvurulmadan İİK’nın 78. maddesi kapsamına haciz müzekkeresiyle konulan haciz aynı Kanun’un 88. maddesi kapsamında menkul haczi olarak nitelendirilebilir ve ancak mevcut bir hak ve alacak üzerine konulabilir. Haciz müzekkeresinin tebliğinden sonraki bir tarihte alacağın üçüncü kişide bulunmasının önemi bulunmamaktadır. Bu nedenle üçüncü kişi nezdindeki müstakbel (beklenen ya da doğacak)  alacakların İİK’nın 78. maddesi kapsamında haciz müzekkeresi yazılması suretiyle haczi mümkün değildir.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; borçlunun üçüncü kişideki doğması muhtemel alacağı olan KDV iadesi alacağına, şikâyet olunan ve bedelin tamamının sıra cetvelinde isabet ettiği anlaşılan H. K.’nun alacaklı olduğu icra dosyalarında İİK’nın 89. maddesine göre haciz müzekkeresi  gönderilmediği, “…doğmuş, doğacak tüm istihkak bedellerine, tüm hak ediş bedellerine, alacağı tüm KDV iadesi bedellerine…” ibaresinin yazılmasının yeterli olmadığı, gönderilen yazının İİK’nın 78. maddesi kapsamında haciz müzekkeresi olduğu, söz konusu haciz müzekkeresi de İİK’nın 88. maddesi uyarınca menkul haczi olarak nitelendirildiğinde ancak mevcut bir alacak geçerli olacağı, üçüncü kişi nezdinde doğacak müstakbel alacak için sonuç doğurmayacağı, borçlunun KDV iadesi alacağının, şikâyet olunanın alacaklı olduğu icra dosyalarından İİK’nın 78. maddesine göre yazılan haciz müzekkeresinden sonra doğduğu,  bu durumda şikâyet olunan tarafından İİK’nın 89. maddesi uyarınca usulüne uygun haciz konulduğundan söz edilemeyeceğinden sıra cetvelinin iptaline karar verilmesi gerekirken talebin reddedilmesi yerinde değildir. (Yargıtay HGK T:01.10.2025, E:2024/6-437, K:2025/590)