Mirasçılar İçin “Can Simidi” Karar: Reddi Miras Varsa İcra Takibi “Süresiz” Durdurulabilir

Borçlu bir kişinin vefatı üzerine, alacaklılar genellikle mirası reddetmeyen mirasçılara yönelirler. Ancak mirasçılar mirası mahkeme kararı ile reddetmişlerse (Mirasın Reddi), borçlardan sorumlu tutulamazlar. Hukuk dünyasında kafa karışıklığı yaratan konu ise şuydu: “Mirasçı, reddi miras kararını İcra Dairesine ne zaman sunmalı? Süreyi kaçırırsa hakkı yanar mı?”

Son dönemde verilen Yargıtay ve BAM kararları (İstanbul BAM 20. HD, Erzurum BAM 5. HD, Bursa BAM 6. HD), bu konudaki tereddütleri giderdi.

1. Kural: Takip Kesinleştikten Sonra Ölüm Gerçekleşirse “Süre Yoktur”

Kararlara göre; eğer bir icra takibi muris (ölen borçlu) sağken kesinleşmişse ve muris takipten sonra vefat etmişse; mirasçılar mirası reddettiklerine dair mahkeme kararını aldıkları andan itibaren İcra Mahkemesi’ne başvurabilirler.

Mahkeme bu durumu, bir “borca itiraz” olarak değil, kamu düzenini ilgilendiren bir hak olarak değerlendiriyor. Bu nedenle:

• Mirasçılar Süresiz Şikayet hakkına sahiptir.
• Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün geçmiş olsa bile, yıllar sonra dahi bu karar sunularak takip iptal ettirilebilir ve hacizler kaldırılır.

Özetle: “Takibin kesinleşmesinden sonra murisin vefatı halinde… mirasçılar aleyhinde takibe devam edilmesi mümkün değildir. Şikayetçi mirasçı kendisine yönelen işlemleri süresiz şikayet yolu ile iptal ettirebilir.” (Yargıtay 12. HD. 2020/6831 K. ve Erzurum BAM 5. HD. 2024/127 K.)

2. İstisna (Tuzak): Karar Takipten Önceyse “Süre İşler”

Hukukçuların ve mirasçıların en çok hata yaptığı nokta ise burasıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun (HGK) yerleşik içtihadına göre bir istisna mevcuttur:

Eğer mirasçı, icra takibi kesinleşmeden önce (veya ödeme emri kendisine tebliğ edildiği sırada) zaten elinde bir “Mirasın Reddi” kararı bulunduruyorsa, durum değişir.

• Bu durumda mirasçı, “Ben mirası zaten reddetmiştim, borçlu değilim” diyorsa, bu bir “Borca İtiraz” sayılır.
• Borca itiraz olduğu için de İİK’nın belirlediği yasal süreler (Genellikle 7 gün) işler.
• Mirasçı 7 gün içinde İcra Mahkemesine (veya daireye) itiraz etmezse, takip aleyhine kesinleşir ve reddi miras kararı olsa bile şeklen borçlu durumuna düşebilir.

Sonuç: Zamanlama Her Şeydir

2024 yılında verilen İstanbul ve Bursa BAM kararlarıyla pekişen bu içtihat, icra müdürleri ve avukatlar için şu formülü ortaya koyuyor:

1. Ölüm Takipten Sonra mı? -> Korkma, süre sınırı yok. (Süresiz Şikayet).
2. Ölüm Takipten Önce mi (veya Red Kararı Takipten Önce mi)? -> Dikkat et, 7 günü kaçırma! (Borca İtiraz).

Karar Künyesi

• Dayanak Kararlar:
  • Yargıtay 12. HD. (09/07/2020 Tarih, 2020/6831 K.)
  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (19.11.2014 Tarih, 2014/929 K.)
  • İstanbul BAM 20. HD. (06/06/2024 Tarih, 2024/2064 K.)
  • Erzurum BAM 5. HD. (23.09.2024 Tarih, 2024/127 K.)
  • Bursa BAM 6. HD. (09/10/2024 Tarih, 2024/2353 K.)
• Konu: Mirasın Reddi / Süresiz Şikayet vs. Borca İtiraz Ayrımı

Tablo: Mirasın Reddi Durumunda Hangi Yola Başvurulmalı?

Konuyla İlgili Haber / Makale

Özetin Özeti:

• Takip kesinleşmiş, borçlu ölmüşse: Rahat ol, süre yok (Şikayet).
• Takip yeni başlamış, yani kesinleşmemişse: Acele et, 7 günün var (İtiraz).

Takibin kesinleşmesinden sonra murisin vefatı halinde mirasçıların, mirası usulüne uygun reddettiklerine ilişkin mahkeme kararı almaları halinde mirasçılar aleyhinde takibe devam edilmesi ve mirasçıların mal ve haklarına haciz konulması mümkün değildir. Şikayetçi mirasçı kendisine yönelen icra takip işlemlerini süresiz şikayet yolu ile iptal ettirebilir. Mahkemece yukarıda belirtilen ilkeler uyarınca istemin kabul edilerek şikayetçi yönünden icra takibinin iptaline karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsizdir. (Yargıtay 12.H.D. E:2016/20527, K:2017/12067 – Yargıtay 12. HD. T:09/07/2020, E:2019/11002, K:2020/6831 – İstanbul BAM 20. HD. T:06/06/2024, E:2023/450, K:2024/2064 – Erzurum BAM 5. HD. T:23.09.2024, E:2024/916, K:2024/127)

*********

Her ne kadar Hukuk Genel Kurulu’nun, 19.11.2014 tarih ve 2013/12-2240 E. – 2014/929 K. sayılı kararı ile; mirasın reddi nedeniyle borçtan sorumlu olunmadığına ilişkin iddianın, borca itiraz olduğu ve ödeme emrinin tebliği üzerine takibin şekline göre yasal süre içinde ilgili merciye yapılması gerektiği kabul edilmiş ise de, bu ilke, mirasın reddine ilişkin mahkeme kararının, icra takibinin kesinleşmesinden önceki bir tarihte alındığı hallerde uygulanmaktadır. (Yargıtay 12. HD. E:2019/11002, K:2020/6831  -Bursa BAM 6. HD. T:09/10/2024, E:2023/2982, K:2024/2353)