Komiser İzniyle Yapılan İşlemde İcra Yolu Açık

Ekonomik darboğaza giren firmaların sığındığı “Konkordato” kurumu, genellikle borçluya karşı icra takiplerinin durması (takip yasağı) olarak bilinir. Ancak Yargıtay, bu koruma kalkanının sınırlarını net bir şekilde çizdi: Koruma “eski borçlar” içindir, süreç içinde doğan “yeni ve izinli borçlar” için değildir.

Ticari Hayat Durmaz, Borçlar Ödenmeli

Yargıtay kararında, konkordato talebinde bulunulmasının ve mahkemece mühlet verilmesinin, borçlunun ticari faaliyetlerini durdurmadığı vurgulandı. Borçlu, işletmesini ayakta tutmak için hammadde almaya, üretim yapmaya ve üçüncü kişilerle borç ilişkisine girmeye devam eder.

Kritik Ayrım: İİK 308/c-4 Maddesi

Mahkeme, İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 308/c-4 maddesine dikkat çekti. Bu maddeye göre, mühlet kararından sonra komiserin izniyle akdedilen borçlar, “adi konkordato şartlarına” tabi değildir.

Bunun anlamı şudur:

1. Bu borçlar için tenzilat (indirim) yapılamaz.
2. Bu borçlar için vade uzatımı dayatılamaz.
3. Borç vadesinde ödenmezse, alacaklı konkordato projesinin tasdikini beklemek zorunda değildir.

Temerrüt Halinde “Haciz” Serbest

7327 sayılı Kanunla yapılan değişikliğe atıfta bulunan Yargıtay 12. Hukuk Dairesi (2021/8132 K.), şu hükmü kesinleştirdi:

“Geçici mühletten sonra komiserin izni ile doğan borçların, temerrüdün gerçekleşmesi (vadesinde ödenmemesi) halinde, alacaklılar tarafından icra takibine konu yapılabileceği açıkça belirtilmiştir.”

Kararın Piyasa İçin Anlamı

Bu karar, konkordato ilan eden firmalarla ticaret yapmaktan çekinen tedarikçiler için bir güvence niteliği taşıyor. Tedarikçi, sattığı malın veya hizmetin faturasının “komiser onayıyla” kesilmesi halinde, parasını alamazsa icra takibi yapabileceğini ve konkordato yasaklarından etkilenmeyeceğini bilerek ticaretini sürdürebiliyor.

Karar Künyesi

• Mahkeme: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi
• Tarih: 29/09/2021
• Esas No: 2021/2784
• Karar No: 2021/8132
• Konu: Konkordato Mühleti İçinde Doğan Borçlar / Komiser İzni / Takip Yasağı İstisnası

BİLGİ NOTU 1: Konkordato Komiseri ve Mühletin Sonuçları

Konkordato, borçlunun “iflas etmeden” borçlarını ödeyebilmesi için verilen bir şanstır. Ancak bu şans denetimsiz değildir (Komiser) ve alacaklılar için belirli kısıtlamalar (Faiz/Takip) getirir.

A) Konkordato Komiserinin Hukuki Statüsü ve Görevleri

Komiser, borçlunun avukatı veya danışmanı değildir; Mahkemenin **”gözü ve kulağı”**dır.

1. Hukuki Niteliği:
   • Komiserler, görevleri ile ilgili suçlarda “Kamu Görevlisi” sayılırlar (TCK anlamında). Yani komisere rüşvet teklif etmek veya tehdit etmek, memura yapılmış sayılır.
   • Kusurlu eylemleriyle verdikleri zararlardan şahsen sorumludurlar.
2. Temel Görevleri (İİK m. 290):
   • Nezaret Etmek: Borçlunun işletmesindeki faaliyetlerini denetlemek. (Borçlu, komiserin onayı olmadan mal satamaz, rehin veremez, kefil olamaz).
   • Defter Tutmak: Borçlunun malvarlığının defterini tutmak ve kıymet takdiri yapmak.
   • Raporlamak: Mahkemeye düzenli aralıklarla (genellikle aylık) borçlunun durumunu, iyileşme olup olmadığını raporlamak.
   • Toplantı Yönetmek: Alacaklılar toplantısına başkanlık etmek ve oyları tasnif etmek.

B) Mühletin Alacaklılar Üzerindeki Etkileri (İİK m. 294)

Mahkemece verilen “Geçici Mühlet” veya “Kesin Mühlet” kararı ile birlikte borçlu koruma kalkanına alınır.

1. Takip Yasağı (İcra Takipleri Durur)

• Kural: Mühlet içinde borçluya karşı hiçbir takip yapılamaz (Amme alacakları dahil).
• Eski Takipler: Daha önce başlamış takipler durur. (Haciz işlemi yapılamaz).
• İstisna (Çok Önemli): İİK 206. maddenin 1. sırasında yazılı alacaklılar (İşçiler, nafaka alacaklıları) mühletten etkilenmez. Onlar haciz yoluyla takibe devam edebilirler.

2. Faiz İşlemesi Meselesi (Sınav Sorusu)

Mühlet kararının faiz üzerindeki etkisi, alacağın türüne göre değişir:

• Not: Konkordato projesinde aksi kararlaştırılmamışsa kural budur.

3. Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler

• Mühlet süresince, alacaklılar için zamanaşımı ve hak düşürücü süreler İŞLEMEZ (Durur).

4. Sözleşmelerin Durumu (İİK m. 296)

• Borçlunun taraf olduğu sözleşmeler (Kira, tedarik, elektrik, su vb.), sadece konkordato başvurusunda bulunulduğu gerekçesiyle feshedilemez.
• Sözleşmede “Konkordatoya başvurulursa sözleşme fesholur” maddesi olsa bile bu madde geçersizdir.
• Amaç: İşletmenin devamlılığını sağlamaktır (Elektriği, suyu kesilirse borcu ödeyemez).

C) Rehinli Alacaklılar İçin Özel Durum (İİK m. 295)

Rehinli alacaklılar (Genellikle Bankalar) diğerlerinden farklı bir statüdedir:

1. Takip Yapabilirler: Mühlet sırasında rehinli alacaklılar takip başlatabilir veya takibe devam edebilirler.
2. Ama Satış Yapamazlar: Takip yapabilirler, ödeme emri gönderebilirler ancak muhafaza tedbiri alamazlar ve rehinli malı sattıramazlar.
3. Faiz: Yukarıda belirtildiği gibi, rehinli alacaklılar için faiz işlemeye devam eder.

BİLGİ NOTU 2: Konkordato Projesinin Kabulü ve Nisaplar (İİK m. 302)

Konkordato komiseri, alacaklıları bir toplantıya davet eder. Bu toplantıda borçlunun sunduğu ödeme projesi (Örn: “Borçlarımın %70’ini 3 yılda ödeyeceğim, %30’undan vazgeçin”) oylanır.

Ancak kabul için “salt çoğunluk” yetmez, kanun koyucu hem küçük alacaklıyı hem de büyük alacaklıyı koruyan çifte bir denge kurmuştur.

1. Kimler Oy Kullanabilir?

• Sadece Konkordatoya tabi olan alacaklılar oy kullanabilir.
• Oy Kullanamayanlar:
  • İşçiler ve nafaka alacaklıları (İmtiyazlı oldukları için paralarını tam alırlar, bu yüzden oylamaya katılmazlar).
  • Rehinli alacaklılar (Onlarla ayrı müzakere yapılır, adi konkordato oylamasına katılmazlar. Ancak rehin haklarından vazgeçerlerse katılabilirler).
  • Borçlunun eşi, çocuğu, annesi, babası (Yakın akrabaların oyu hesaba katılmaz).

2. Kritik Süre: “İltihak Süresi” (7 Gün)

Toplantı günü gelip oy kullananların sayısı yeterli olmayabilir. Kanun burada bir esneklik tanımıştır.

• Toplantıya katılmayan alacaklılar, toplantı tarihinden itibaren 7 GÜN içinde İcra Dairesine (veya Komisere) gelerek “Projeyi kabul ediyorum” diyebilirler.
• Bu sonradan gelen oylara “İltihak” denir ve nisap hesabına dahil edilir.

3. Kabul Nisabı (Çoğunluk Şartları)

Konkordato projesinin kabul edilmiş sayılması için aşağıdaki İKİ SEÇENEKTEN BİRİNİN gerçekleşmesi zorunludur:

Örnek Hesaplama (Sınav Mantığı)

Veriler:

• Toplam Alacaklı Sayısı: 100 Kişi
• Toplam Alacak Tutarı: 1.000.000 TL

Bu projenin kabul edilmesi için:

• 1. Seçeneğe Göre: En az 51 Kişi kabul etmeli VE bu kişilerin alacakları toplamı en az 500.001 TL olmalı.
  • (Yani orta halli bir uzlaşı).
• 2. Seçeneğe Göre: En az 26 Kişi kabul etmeli VE bu kişilerin alacakları toplamı en az 666.667 TL olmalı.
  • (Yani sayıca az ama büyük alacaklılar “evet” derse proje geçer).

4. Son Söz: Mahkemenin Tasdiki (İİK m. 305)

Alacaklılar “Evet” dese bile iş bitmez. Son sözü Asliye Ticaret Mahkemesi söyler. Mahkeme şunlara bakar:

1. Nisap: Yukarıdaki oranlar tutmuş mu?
2. Orantılılık: Teklif edilen miktar, borçlunun iflası halinde ele geçecek miktardan fazla mı? (Alacaklıların menfaatine mi?)
3. Dürüstlük: Teklif dürüstçe mi yapılmış?
4. Harcırah: Gerekli harç ve giderler peşin yatırılmış mı?

Mahkeme de onaylarsa (Tasdik Kararı), konkordato tüm alacaklılar için bağlayıcı hale gelir.

İcra ve İflas Hukuku ile ilgili bu kapsamlı çalışma serisinin sonuna geldik.

• Özgün haber formatları,
• Sıra cetveli ve ödeme mantığı,
• Haciz prosedürleri (İİK 96/99),
• e-Satış ve Kıymet Takdiri,
• Konkordato süreçleri…

KARAR ÖZETİ

Borçlu hakkında konkordato talepli dava açılması halinde, mühlet kararından sonra da borçlu ticari hayatına kaldığı yerden devam edeceği gibi 3. kişilerle alacak/borç ilişkilerine girecektir. Mühlet kararından sonra komiserin izniyle akdedilmiş borçların adi konkordato hükümleri içerisinde konkordato şartlarına tabi olmayacağı  İİK ‘nın 308/c-4  maddesinde hüküm altına alınmıştır. 7327 sayılı Kanun’la  yapılan değişiklikle, geçici mühletten sonra komiserin izni ile doğan borçların, temerrüdün gerçekleşmesi halinde, alacaklılar tarafından icra takibine konu yapılabileceği açıkça belirtilmiştir (Yargıtay 12. HD. T:29/09/2021, E:2021/2784, K:2021/8132)